Dziś otwarte do 18:00

Zachód słońca o 17:42

°C

Tylko sztuka

Ursula von Rydingsvard

Wernisaż 4 września 2021 r., o godz. 14.00
Miejsce Muzeum Rzeźby Współczesnej, Oranżeria, Park rzeźby
Data rozpoczęcia 04.09.2021
Kurator Eulalia Domanowska
Data zakończenia 17.10.2021

Monumentalne rzeźby Ursuli von Rydingsvard przywołują antyczne pojęcie wzniosłości. Kiedy patrzymy na jej prace, umieszczone w parkach, na placach czy we wspaniałej architekturze amerykańskich budowli, zachwycają nas swoją dynamiczną formą. Świadczą o niesamowitej zdolności artystki do tworzenia poetyckich dzieł wykonanych z cedrowego drewna, naładowanych osobistym emocjonalnym dotykiem.

W czasie swojej ponad czterdziestoletniej praktyki artystycznej Ursula von Rydingsvard zdobyła umiejętność przekraczania kulturowych granic, które obrazują jej rozwój intelektualny i psychologiczny. Jest jedną z nielicznych rzeźbiarek na świecie operujących w sposób wyjątkowy monumentalną formą, łącząc precyzję i pracowitość przypominającą twórców średniowiecza z nowoczesną sztuką abstrakcyjną, której nadała własny niepowtarzalny charakter.

Bezpośrednim impulsem do zorganizowania wystawy artystki w Polsce był pokaz sześciu rzeźb, w świeżo odrestaurowanej przestrzeni publicznej Giardino della Marinaressa, na 56. Biennale Sztuki w Wenecji w 2015 roku, zorganizowany przez Petera Murreya i zespół Yorkshire Sculpture Park. Odbił się on szerokim echem w świecie sztuki i mediów. Ursula von Rydingsvard jest jedną z najbardziej znanych artystek w Stanach Zjednoczonych. Jej prace można spotkać w najważniejszych kolekcjach i miejscach sztuki, takich jak nowojorskie Museum of Modern Art, Metropolitan Museum of Art, Madison Museum of Contemporary Art w Wisconsin, National Gallery of Art w Waszyngtonie, San Francisco Museum of Modern Art, Whitney Museum of American Art, Park Rzeźby Storm King Art Center pod Nowym Jorkiem i wielu innych ważnych instytucjach kultury i nauki. Znaczenie artystki wzrosło w ostatnich dwudziestu latach.

Wystawa Ursuli von Rydingsvard, mieszkającej i tworzącej w Nowym Jorku, prezentowana jest polskiej publiczności w trzech miejscach: Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Muzeum Narodowym w Krakowie i Łazienkach Królewskich w Warszawie. Jej współorganizatorami są Studio Ursuli von Rydingsvard w Nowym Jorku i Galeria Lelong.

Podtytuł naszej wystawy „Tylko sztuka / Nothing but Art” podkreśla pasję i całkowite oddanie sztuce. Jego inspiracją był, prezentowany na wystawie, tekst artystki „Dlaczego tworzę sztukę? / Why do I make Art?” – rodzaj litanii wyliczającej duchowe, życiowe i artystyczne powody jej działalności.

Pokaz w Centrum Rzeźby w Orońsku, obejmujący dwanaście rzeźb wykonanych z drewna cedrowego jedną ze zwierzęcych jelit i jedną z żywicy poliuretanowej, jedenaście rysunków i jedną instalację wykonaną z przedmiotów gotowych jest reprezentatywnym przekrojem twórczości autorki. Rzeźby prezentowane są w Muzeum Rzeźby Współczesnej, Galerii Oranżeria i przestrzeni parkowej, gdzie można będzie oglądać prace PierwszaScratch i Elegantka.

Najstarsza rzeźba Bez tytułu (dziewięć stożków) (1976) pochodzi z wczesnego okresu twórczości, kiedy faktura dzieł faluje nadając im dynamicznego charakteru, ale jeszcze nie osiąga tak ekspresyjnego wyrazu jak w późniejszych realizacjach. Bardzo istotną w jej dorobku pracę Dno oceanu (1996), zawierającą elementy wykonane ze zwierzęcych jelit, artystka stworzyła w czasie eksperymentowania z różnymi materiałami. Pozostałe rzeźby i rysunki pokazane na wystawie pochodzą z ostatniego okresu twórczości, cechującego się pewnością i monumentalną, często dramatyczną formą. Instalacja Nic (2002–2021), złożona z przedmiotów gotowych, jest każdorazowo inaczej skomponowana z rzeczy znalezionych i zebranych przez Ursulę von Rydingsvard. Na co dzień można je znaleźć w pracowni artystki, podobnie jak kolekcjonowane przez nią rzeźby i maski afrykańskie, które zbierała wspólnie ze swoim mężem, Paulem Greengardem, wybitnym neurobiologiem, laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.

Sztuka Ursuli von Rydingsvard tym bardziej zasługuje na naszą uwagę, że autorka pochodzi z polsko-ukraińskiej rodziny, która w czasie II wojny została wywieziona na roboty przymusowe do Niemiec, a następnie wybrała emigrację do Stanów Zjednoczonych. Ursula, z domu Karoliszyn, urodziła się w Deensen w Niemczech w 1942 roku. Rodzice pochodzili z Podhala. Przeżycia z dzieciństwa i kraj pochodzenia odcisnęły piętno emocjonalne na jej pracach. Wieże, drewniane misy, narzędzia, łopaty i ściany są echem rodzinnego dziedzictwa. Mimo że nigdy nie mieszkała w Polsce, nadaje swoim rzeźbom polskie tytuły i czuje się związana z ojczyzną.

Od 1950 roku mieszka w Stanach Zjednoczonych, początkowo wraz z rodziną w Plainville w Connecticut, a od 1973 roku w Nowym Jorku. Studiowała na kilku uniwersytetach: University of New Hampshire w Durham (1962), University of Miami, Coral Gables na Florydzie (1964), University of California w Berkeley (1970) i Columbia University w Nowym Jorku, gdzie zdobyła wykształcenie artystyczne w 1975 roku. Od tego czasu tworzy rzeźby, najczęściej w drzewie cedrowym, a także z brązu i żywic poliuretanowych. Są one inspirowane naturą, sztuką pozaeuropejską – Afryki, Australii i Oceanii, a także tradycją sztuki ludowej i drewnianej rzeźby (zwłaszcza Podhala). Ponadto zajmuje się rysunkiem tworzonym na ręcznie wyrabianym własną techniką papierze abaka.

Wystawa jest drugą prezentacją sztuki Ursuli von Rydignsvard w Polsce. Pierwsza odbyła się w 1992 roku w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie i była ważnym wydarzeniem w życiu artystki. Obecna jest swego rodzaju powrotem do rodzinnego kraju po 30 latach.

W ramach ekspozycji pokazywane są trzy filmy opowiadające o życiu, pracy i sztuce Ursuli von Rydingsvard. Dwa autorstwa Marcina Giżyckiego i Petera O’Neilla: The Making of Hand-e-over (1997) i Unorthodox Geometry (1998) i jeden Daniela Trauba: Into Her Own, 2019, który w 2020 roku został uznany za jeden z 10 najlepszych filmów dokumentalnych w Stanach Zjednoczonych.

Organizatorzy: Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Muzeum Narodowe w Krakowie, Łazienki Królewskie w Warszawie, Galeria Lelong i Pracownia Ursuli von Rydingsvard w Nowym Jorku

 

Prace pochodzą z nowojorskiej Pracowni Ursuli von Rydingsvard, Galerii Lelong i kolekcji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie

Wystawa pod Honorowym Patronatem Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu prof. Piotra Glińskiego

Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu
Organizatorzy

Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku

Muzeum Narodowe w Krakowie

Łazienki Królewskie

Partner Roku Jubileuszowego CRP

Totalizator Sportowy

Patronat medialny

TOK FM

TVP Kultura

TVP3 Warszawa

Radio dla Ciebie

1/1
  • URSULA VON RYDINGSVÄRD. Tylko sztuka
    Pierwsza_YSP_JontyWilde
Obejrzyj galerię